Bạn nên ở thử ít nhất trọn một mùa mưa và một mùa khô, tức là gần một năm nếu công việc cho phép. Nếu không đủ thời gian, hãy chọn ở đúng vào mùa khó nhất của vùng đó, vì mùa đẹp thì ai lên cũng thấy dễ sống.
Xin chào, Nhà Khai Phá đây. Hôm nay mình nói về một bước mà nhiều người bỏ qua vì sốt ruột: ở thử. Nghe thì có vẻ tốn thời gian, nhưng mình đã gặp đủ người để tin rằng mấy tháng ở thuê có thể cứu bạn khỏi nhiều năm loay hoay.
Vì sao đi du lịch vài lần chưa phải là ở thử?
Nhiều người nói mình lên vùng này mấy lần rồi, lần nào cũng thích. Nhưng đi chơi và sống là hai trải nghiệm rất khác nhau. Khi đi chơi, bạn chọn ngày đẹp, ở homestay có người lo cơm, sáng dậy ngắm sương rồi chiều về phố. Mọi thứ khó đều có người khác gánh.
Ở thử nghĩa là tự đi chợ, tự nấu, tự xử lý khi mất điện hay bể nước cạn. Là ngồi làm việc qua một đường mạng chập chờn, là đưa đón con dưới mưa, là thức dậy vào một buổi sáng lạnh mà không có kế hoạch gì đặc biệt. Chính những buổi sáng bình thường đó mới cho bạn biết mình có hợp không.
Một anh kỹ sư kể, anh lên cao nguyên chơi bảy tám lần, lần nào cũng thấy như được sống lại. Tới khi thuê nhà ở thật ba tháng mùa mưa, anh mới nhận ra mình rất dễ buồn khi trời âm u nhiều ngày liền. Không có gì sai với anh, cũng không có gì sai với vùng đất, chỉ là chưa khớp nhau.
Nên câu hỏi không phải là bạn có thích nơi này không, mà là bạn có thích một ngày bình thường ở nơi này không.
Nên ở thử vào mùa nào và bao lâu là vừa?
Lý tưởng nhất là ở qua một vòng năm, vì mỗi mùa ở vùng đồi và vùng hồ có một bộ mặt riêng. Mùa khô có thể thiếu nước, bụi đỏ và nắng gắt buổi trưa. Mùa mưa có thể cắt đường, ẩm mốc, muỗi nhiều và những đêm dài lạnh.
Nếu không đủ một năm, hãy ưu tiên mùa mưa. Ở nhiều vùng cao nguyên, mùa mưa kéo dài khá lâu và là lúc cuộc sống bị thử thách nhiều nhất. Nếu bạn qua được ba tháng mưa mà vẫn muốn ở, đó là một tín hiệu tốt.
Còn nếu chỉ có vài tuần, thì ít nhất đừng ở vào dịp lễ, dịp hoa nở hay mùa du lịch. Chọn một khoảng thời gian thật bình thường, không có gì đặc biệt để ngắm. Nhìn vùng đất lúc nó không trang điểm là cách nhìn thật nhất.
Một lưu ý nhỏ: thời gian ở thử nên có cả những ngày bạn làm việc thật, không phải nghỉ phép. Vì khi chuyển lên, bạn sẽ sống bằng những ngày làm việc, không phải bằng những ngày nghỉ.
Thuê chỗ ở thử thế nào cho giống đời thật nhất?
Giờ mình nói sang chuyện chỗ ở. Đừng thuê một resort hay một căn homestay có dịch vụ trọn gói. Hãy tìm một căn nhà dân cho thuê theo tháng, càng gần vùng bạn định sống càng tốt, và tốt nhất là ở xa trung tâm y như chỗ bạn định ở.
Khi hỏi thuê, bạn cứ nói thật là mình đang ở thử để tính chuyện lên sống. Người địa phương thường quý sự thẳng thắn đó, và nhiều khi chính chủ nhà sẽ là người kể cho bạn nghe những chuyện mà không ai quảng cáo.
Trong thời gian ở, hãy sống như thể bạn đã chuyển lên hẳn. Đi chợ ở chợ xã, khám bệnh ở trạm y tế gần nhất nếu cần, gửi đồ qua bưu điện, sửa xe ở tiệm trong vùng. Mỗi việc nhỏ đó là một bài kiểm tra xem hạ tầng quanh bạn có đủ cho cuộc sống của gia đình không.
Có gia đình mình biết, trong mấy tháng ở thử, họ ghi lại mọi lần phải xuống phố vì thiếu một thứ gì đó. Cuối đợt, danh sách đó cho họ biết rõ mình cần sống cách thị trấn bao xa là vừa.
Trong thời gian ở thử, quan sát những gì?
Quan sát đầu tiên là chính mình. Bạn ngủ có ngon không, tâm trạng những ngày mưa ra sao, bạn có thấy cô đơn không, và nếu có thì vào lúc nào trong ngày. Nhiều người phát hiện ra họ rất thích sự yên tĩnh vào buổi sáng nhưng lại thấy trống trải vào buổi tối.
Quan sát thứ hai là người đi cùng. Nếu bạn lên với gia đình, để ý xem vợ hoặc chồng và các con thích nghi thế nào. Người thích thì nói ra ngay, còn người không thích thường im lặng. Hãy hỏi riêng từng người, vào những lúc bình thường, chứ không phải ngay sau một buổi đi chơi vui.
Quan sát thứ ba là vùng đất và con người. Làm quen với vài người hàng xóm, xem cộng đồng ở đây có cởi mở với người mới không, có nhóm người từ nơi khác lên sống không. Để ý nhịp sinh hoạt của vùng: mấy giờ chợ họp, mấy giờ mọi người đi ngủ.
Cuối cùng là ghi chép. Mỗi tuần viết vài dòng, không cần hay. Sau vài tháng đọc lại, bạn sẽ thấy cảm xúc của mình dịch chuyển thế nào, rõ hơn nhiều so với trí nhớ vốn hay tô hồng.
Khi nào thì biết đã ở thử đủ để quyết định?
Không có vạch đích nào rõ ràng, nhưng có vài dấu hiệu. Khi bạn bắt đầu thấy những điều khó chịu là chuyện bình thường, không còn làm bạn bực. Khi bạn có ít nhất vài người quen ở đây để hỏi chuyện. Khi bạn đã trải qua ít nhất một lần gặp sự cố, như mất điện dài hay đường bị cắt, và thấy mình xoay xở được.
Ngược lại, nếu sau mấy tháng mà bạn vẫn đếm ngày để về phố, hoặc người trong nhà ngày càng ít nói, thì nên nghe những tín hiệu đó. Ở thử mà nhận ra không hợp không phải là thất bại. Đó là lúc bước ở thử làm đúng việc của nó.
Cũng có trường hợp bạn nhận ra mình thích vùng cao, nhưng không phải vùng này. Có thể bạn cần gần thị trấn hơn, hoặc ấm hơn, hoặc gần hồ hơn. Thông tin đó quý giá cho lần chọn tiếp theo.
Và nếu bạn quyết định ở lại, hãy để thêm một khoảng thời gian trước khi đầu tư lớn. Ở thêm vài tháng trong nhà thuê trong khi tìm đất chưa bao giờ là thời gian lãng phí.
Câu hỏi thường gặp
Ở thử vùng cao một tháng có đủ không?
Một tháng giúp bạn hình dung được phần nào, nhưng thường chưa đủ để thấy hết một mùa. Nếu chỉ có một tháng, hãy chọn tháng khó nhất trong năm, thường là giữa mùa mưa, và sống như ngày làm việc bình thường.
Tìm nhà thuê ở thử ở vùng đồi bằng cách nào?
Cách hiệu quả là hỏi trực tiếp người trong vùng: quán tạp hoá, quán cà phê, người làm vườn quanh đó. Nhiều nhà dân có phòng hoặc nhà trống cho thuê theo tháng mà không đăng lên mạng.
Có nên đưa con nhỏ theo khi ở thử?
Nên, nếu gia đình định chuyển lên cả nhà. Trẻ nhỏ phản ứng rất thật với nơi ở mới, và bạn cần biết con thích nghi ra sao về thời tiết, bạn bè và trường lớp trước khi quyết định.
Ở thử xong thấy không hợp thì sao?
Đó là kết quả tốt, vì bạn biết điều này trước khi đầu tư lớn. Hãy ghi lại điều gì không hợp, vì có khi đó chỉ là vùng này chưa hợp, và thông tin đó giúp bạn chọn nơi khác chính xác hơn.
Vừa ở thử vừa làm việc từ xa được không?
Được, và thật ra đó là cách thử tốt nhất cho người định làm việc từ xa lâu dài. Bạn sẽ biết mạng ở đó đủ ổn định không, có chỗ ngồi làm việc yên không, và mình có giữ được nhịp làm việc khi xung quanh quá yên tĩnh không.
