Khi đón khách ở vùng cao, rác, nước thải và tiếng ồn sẽ tăng lên gấp nhiều lần so với một gia đình sống bình thường. Hãy phân loại rác ngay tại nguồn, có hệ thống xử lý nước thải đủ cho số khách đông nhất, và đặt giờ yên lặng rõ ràng, để giữ đất, giữ nước và giữ cả lòng hàng xóm.
Xin chào, Nhà Khai Phá đây. Người ta lên vùng hồ, vùng đồi vì sự trong lành. Nhưng mỗi farmstay, mỗi đoàn khách lại để lại một chút rác, một chút nước bẩn, một chút ồn ào. Tập này mình nói về những thứ không ai chụp ảnh, nhưng quyết định vùng đất còn đẹp được bao lâu.
Một cuối tuần đông khách để lại những gì?
Hãy thử đếm. Một gia đình bốn người mỗi ngày có một túi rác nhỏ. Một cuối tuần có vài chục khách thì rác lên thành cả đống: chai nhựa, hộp xốp, túi ni lông, thức ăn thừa, giấy ăn. Ở phố có xe rác đến lấy mỗi ngày. Ở vùng cao, nhiều nơi xe rác không vào tới, hoặc vài ngày mới vào một lần.
Nước thải cũng vậy. Khách tắm, giặt, dùng nhà vệ sinh nhiều hơn một gia đình rất nhiều. Hệ thống tự hoại làm cho vài người dùng sẽ quá tải khi có đông khách, nước bẩn tràn ra đất, chảy xuống suối, xuống hồ.
Tiếng ồn thì khỏi nói. Khách lên chơi thường muốn vui, hát hò, nướng thịt, bật loa. Với họ là một đêm vui. Với hàng xóm đang phải dậy sớm đi rẫy, đó là một đêm mất ngủ.
Không có gì trong số này là lỗi của khách. Đó là trách nhiệm của người đón khách, phải chuẩn bị trước.
Rác: giảm trước, phân loại sau
Cách tốt nhất để xử lý rác là không tạo ra nó. Dùng bình nước lớn cho khách tự rót thay vì phát chai nhựa. Dùng bát đĩa thật thay vì đồ dùng một lần. Mua thực phẩm tươi từ chợ, từ hàng xóm, ít bao bì. Nhắc khách mang rác của họ về nếu có thể.
Rác còn lại thì phân loại ngay tại nguồn. Thùng cho rác hữu cơ, đưa vào đống ủ phân như mình đã nói ở tập làm phân ủ. Thùng cho rác tái chế như chai, lon, giấy, gom lại bán hoặc cho người thu mua. Thùng cho rác còn lại, đưa ra điểm tập kết của xã.
Ghi chú rõ ràng cho khách trên mỗi thùng, bằng hình vẽ đơn giản. Khách thành phố nhiều người đã quen phân loại, họ sẽ vui lòng làm theo.
Tuyệt đối không đốt rác nhựa, không chôn rác, không đổ rác xuống khe, xuống rừng. Đó là những việc làm hỏng đất và nước lâu dài, và ở vùng đồi mùa khô, đốt rác còn là nguy cơ cháy rừng.
Nước thải: tính cho ngày đông nhất
Giờ mình nói về nước thải, chuyện khó thấy nhất nhưng tác động lớn nhất. Ở những nơi chưa có hệ thống thoát nước chung, mỗi farmstay phải tự xử lý nước thải của mình. Và phải tính cho ngày đông khách nhất, không phải ngày bình thường.
Bể tự hoại cần đủ lớn và được làm đúng kỹ thuật, không rò rỉ. Nước từ bồn rửa, nhà tắm, máy giặt nên được xử lý qua bể lắng, bãi lọc trồng cây, trước khi ngấm vào đất. Hỏi người làm kỹ thuật và cơ quan môi trường ở địa phương về giải pháp phù hợp.
Đặt hệ thống xử lý cách xa nguồn nước sinh hoạt, xa suối, xa hồ. Nước thải chưa xử lý mà chảy vào hồ là làm ô nhiễm nguồn nước của cả vùng, và cũng làm hỏng chính cảnh quan bạn đang dựa vào để đón khách.
Dùng xà phòng, nước rửa chén, nước giặt dễ phân huỷ. Nhắc khách không xả dầu mỡ, khăn giấy ướt, băng vệ sinh xuống bồn cầu, vì chúng làm tắc hệ thống.
Tiếng ồn và ánh sáng: tôn trọng đêm của vùng cao
Đêm ở vùng cao rất yên. Âm thanh đi xa, một chiếc loa ở farmstay có thể nghe thấy từ bên kia đồi, bên kia hồ. Người trong vùng thường ngủ sớm, dậy sớm. Tiếng ồn khuya ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của họ.
Hãy đặt giờ yên lặng rõ ràng, nói trước với khách khi đặt phòng, nhắc lại khi khách đến. Không dùng loa công suất lớn. Nếu khách muốn tiệc tùng ồn ào, farmstay của bạn có lẽ không phải chỗ phù hợp, và nói thẳng điều đó từ đầu là tốt nhất.
Ánh sáng cũng là một kiểu ô nhiễm. Đèn pha sáng rực suốt đêm làm mất bầu trời sao, thứ quý giá của vùng cao, và làm rối loạn côn trùng, chim chóc. Dùng đèn ấm, chiếu xuống, chỉ bật khi cần.
Một chị làm farmstay ven hồ kể, chị có một quy ước đơn giản với khách: sau giờ tắt loa, cả nhà tắt đèn ngoài sân để cùng ngắm sao. Khách nào cũng thích, và hàng xóm cảm ơn chị.
Giữ vùng đất sạch là giữ lý do khách đến
Cuối cùng, hãy nhớ khách đến vì vùng đất đẹp và sạch. Nếu mỗi farmstay để lại một chút rác, một chút nước bẩn, một chút ồn, thì vài năm sau cả vùng mất đi thứ đã làm nó đặc biệt.
Hãy làm gương trong cộng đồng. Nếu bạn phân loại rác, xử lý nước thải tốt, giữ yên lặng, những người làm farmstay khác có thể học theo. Có những vùng mà người làm du lịch cùng nhau góp tiền thuê xe thu gom rác, cùng nhau dọn bờ hồ định kỳ.
Mời khách tham gia. Một buổi sáng cùng nhặt rác ven hồ, một buổi chiều trồng cây, có thể thành trải nghiệm đáng nhớ và gieo cho khách ý thức mang về.
Đón khách, rốt cuộc, là mượn vùng đất một chút để chia sẻ với người khác. Và thứ gì mượn thì nên trả lại trong tình trạng tốt hơn lúc nhận.
Câu hỏi thường gặp
Farmstay vùng xa xử lý rác thế nào khi xe rác không vào?
Phân loại tại nguồn, ủ rác hữu cơ, gom rác tái chế để bán hoặc cho, và tự chở rác còn lại ra điểm tập kết của xã. Có thể cùng các cơ sở lân cận thuê xe thu gom chung.
Có được đốt rác ở vùng cao không?
Không nên đốt rác, nhất là rác nhựa, vì gây ô nhiễm và nguy cơ cháy lan vào mùa khô. Hãy hỏi chính quyền xã về điểm tập kết và lịch thu gom.
Bể tự hoại cho farmstay cần lớn bao nhiêu?
Tuỳ số khách tối đa và cách sử dụng. Nên nhờ người làm kỹ thuật tính toán theo ngày đông khách nhất, và hỏi cơ quan môi trường địa phương về yêu cầu.
Làm sao nhắc khách giữ yên lặng mà không mất lòng?
Nói rõ giờ yên lặng ngay khi khách đặt phòng và khi đến, giải thích vì hàng xóm ngủ sớm. Khách biết trước thường rất hợp tác.
Làm sao giảm rác nhựa khi đón khách?
Dùng bình nước lớn thay chai nhựa, bát đĩa thật thay đồ dùng một lần, mua thực phẩm tươi ít bao bì, và khuyến khích khách mang bình nước riêng.
