Chọn vùng hồ, vùng đồi hay cao nguyên nên dựa vào nhịp sống hằng ngày bạn muốn có, không phải tấm ảnh đẹp nhất bạn từng thấy. Vùng hồ hợp người mê mặt nước và chịu được ẩm, vùng đồi tỉnh lẻ hợp người vẫn cần gần phố thị, còn cao nguyên hợp người thích mát và chịu được mùa mưa dài.
Chào bạn, mình là người dẫn chuyện của Nhà Khai Phá. Tập này mình không chấm điểm vùng nào hơn vùng nào. Mỗi nơi đều có người sống rất hạnh phúc và người phải quay về. Điều mình muốn là bạn nhìn thấy cái giá đi kèm với mỗi vẻ đẹp.
Sống cạnh vùng hồ: đẹp nhất mà cũng đòi hỏi nhất?
Những vùng hồ lớn trên cao nguyên, kiểu như quanh hồ Tà Đùng, có một thứ khó nơi nào bì được: buổi sáng mặt hồ phẳng như gương, những hòn đảo nhỏ nhô lên trong sương. Người sống ở đó thường nói họ không bao giờ chán nhìn nước.
Nhưng nước đi kèm độ ẩm. Đồ gỗ, quần áo, sách vở dễ mốc hơn. Mực nước hồ thuỷ điện lên xuống theo mùa, nên bờ hồ bạn thấy hôm nay có thể lùi ra xa hoặc lấn vào gần vài tháng sau. Đường ven hồ thường quanh co, xa trung tâm, và nhiều đoạn chỉ mới là đường đất.
Vùng hồ còn là nơi thu hút khách du lịch và người lên làm farmstay, nên cảnh quan có thể thay đổi nhanh. Chỗ hôm nay còn hoang sơ, vài năm sau có thể có thêm nhiều công trình xung quanh.
Người hợp với vùng hồ thường là người chịu được sự cách biệt, thích hoạt động ngoài trời trên nước, và sẵn lòng chăm nhà kỹ hơn để chống ẩm.
Vùng đồi tỉnh lẻ: ít nổi tiếng nhưng dễ sống hơn?
Giờ mình nói sang những vùng đồi ở các tỉnh lẻ, không có hồ lớn, không có tên tuổi trên mạng. Nhiều người bỏ qua vì chúng không đủ đẹp để chụp ảnh. Nhưng chính vì ít nổi tiếng, những nơi này thường yên hơn, ít biến động hơn và cộng đồng ổn định hơn.
Vùng đồi tỉnh lẻ thường không quá xa thị xã hay thành phố của tỉnh. Bạn vẫn có bệnh viện, trường học, chợ lớn trong tầm một giờ đi xe. Với gia đình có con nhỏ hoặc có cha mẹ lớn tuổi hay lên thăm, điều này rất đáng giá.
Điểm trừ là khí hậu thường nóng hơn cao nguyên, mùa khô có thể gay gắt, và cảnh quan không có gì quá đặc biệt. Bạn phải tự tạo ra vẻ đẹp cho nơi ở của mình bằng cây trồng, bằng cách đặt nhà.
Một chị làm giáo viên kể, chị chọn vùng đồi gần tỉnh vì vẫn muốn dạy học. Chị bảo đó không phải nơi đẹp nhất chị từng đến, nhưng là nơi chị sống được lâu nhất mà không phải hy sinh nghề.
Cao nguyên: mát quanh năm có phải là tất cả?
Cao nguyên Lâm Đồng và những vùng cao tương tự hút người ở phố vì cái mát. Sau nhiều năm chịu nóng, được ngủ đêm phải đắp chăn là một thứ xa xỉ. Không khí trong, cây cối xanh, nhiều loại rau hoa trồng được mà vùng thấp không trồng nổi.
Nhưng cái mát có mặt trái. Mùa mưa ở cao nguyên thường dài, có những đợt âm u, mưa dầm nhiều ngày liền. Người nhạy cảm với thời tiết dễ thấy uể oải. Nhà cửa cần được thiết kế để chống lạnh và chống ẩm, và bạn sẽ tốn thêm cho sưởi ấm, cho quần áo.
Những vùng cao nguyên nổi tiếng cũng thu hút nhiều người đổ về, nên nhịp sống ở trung tâm có khi không còn chậm như bạn tưởng. Muốn yên thật thì phải đi xa hơn, và càng xa thì hạ tầng càng mỏng.
Điều mình hay nhắc là hãy ở thử cao nguyên vào mùa mưa. Nếu bạn vẫn thích nó lúc trời xám cả tuần, thì cái mát kia mới thật sự là của bạn.
Chọn theo nhịp sống hằng ngày thế nào cho đúng?
Có một bài tập đơn giản. Bạn viết ra một ngày bình thường mà bạn mong muốn ở nơi mới, từ lúc thức dậy tới lúc đi ngủ. Bạn làm việc gì, làm ở đâu, con đi học thế nào, bạn gặp ai, ăn gì, cuối tuần làm gì. Viết càng cụ thể càng tốt.
Rồi đặt ngày đó vào từng loại vùng. Nếu bạn cần đi họp ở thành phố mỗi tháng vài lần, vùng hồ xa có thể làm bạn kiệt sức vì đường. Nếu bạn mê chèo thuyền hay câu cá, vùng đồi khô sẽ làm bạn thiếu thiếu. Nếu bạn sợ lạnh, cao nguyên nghe hay mà sống sẽ mệt.
Nhiều người chọn theo cảm xúc của một chuyến đi, rồi phải điều chỉnh cả cuộc sống để hợp với nơi đó. Cách ngược lại thường bền hơn: biết mình muốn sống thế nào, rồi tìm nơi cho phép điều đó.
Và đừng quên hỏi cả những người sẽ sống cùng bạn. Nhịp sống lý tưởng của bạn có thể không phải của vợ, chồng hay các con.
Những câu hỏi giúp bạn loại bớt lựa chọn
Khi còn phân vân giữa nhiều vùng, mình hay gợi ý vài câu hỏi để loại bớt. Bạn chịu nóng hay chịu lạnh giỏi hơn. Bạn cần gần bệnh viện lớn tới mức nào, nhất là khi trong nhà có người bệnh nền hay người lớn tuổi.
Bạn có thu nhập từ xa hay cần tìm việc tại chỗ. Nếu cần việc tại chỗ, vùng có đông người sống và có thị trấn sầm uất sẽ dễ hơn nhiều so với một bờ hồ hẻo lánh. Bạn có muốn đón khách hay chỉ muốn sống yên. Vùng đông khách thì có cơ hội, nhưng cũng ồn hơn.
Bạn có sẵn lòng học một nền văn hoá mới không. Nhiều vùng cao là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào các dân tộc, với phong tục riêng. Sống ở đó là một đặc ân và cũng là một trách nhiệm.
Trả lời thật lòng những câu này, danh sách của bạn sẽ ngắn lại rất nhanh. Và khi chỉ còn hai ba nơi, hãy đi ở thử từng nơi, để chính cơ thể bạn lên tiếng.
Câu hỏi thường gặp
Sống ở vùng hồ có bị ẩm thấp nhiều không?
Thường ẩm hơn vùng đồi khô, nhất là vào mùa mưa và những buổi sáng sương dày. Nhà cần thông gió tốt, nền cao, và nên chọn vị trí hơi cao hơn mặt hồ một chút thay vì sát mép nước.
Cao nguyên có lạnh quá với người miền Nam không?
Nhiều người miền Nam lên cao nguyên thấy dễ chịu trong những tháng đầu, rồi thấm lạnh vào mùa mưa. Nên ở thử qua mùa lạnh nhất và chuẩn bị nhà có khả năng giữ ấm trước khi chuyển lên hẳn.
Vùng đồi tỉnh lẻ có nhàm chán không?
Có thể, nếu bạn cần cảnh đẹp mỗi ngày để thấy vui. Nhưng nhiều người thấy chính sự yên ổn và gần tiện ích ở vùng đồi tỉnh lẻ giúp họ sống lâu dài mà không phải xoay xở quá nhiều.
Nên chọn nơi đông người từ phố lên hay nơi vắng?
Nơi có sẵn một cộng đồng người từ phố lên giúp bạn đỡ cô đơn và dễ học kinh nghiệm. Nơi vắng hơn thì yên và gần gũi với người bản địa hơn, nhưng bạn phải tự xoay xở nhiều hơn.
Có nên chọn vùng đất vì bạn bè đã lên đó sống?
Có bạn bè ở gần là một điểm cộng lớn, nhưng không nên là lý do duy nhất. Hãy chắc rằng bản thân vùng đó hợp với bạn, vì bạn bè có thể chuyển đi, còn bạn thì vẫn ở lại.
