Hồ vùng cao thường sâu, lạnh và thời tiết đổi rất nhanh, nên hãy luôn mặc áo phao khi lên thuyền, không bơi một mình, không bơi xa bờ hay ở chỗ không rõ đáy, và quay vào bờ ngay khi thấy gió nổi hay mây đen kéo tới. Trước khi xuống nước ở một chỗ lạ, hỏi người địa phương những chỗ nguy hiểm.
Xin chào, Nhà Khai Phá đây. Mặt hồ phẳng lặng buổi sáng rất dễ làm người ta quên rằng nước là thứ không bao giờ nên coi nhẹ. Tập này hơi nghiêm túc, nhưng mình nghĩ đây là một trong những tập quan trọng nhất cho ai sống ven hồ, nhất là ai có con nhỏ hay định đón khách.
Vì sao hồ vùng cao nguy hiểm hơn vẻ ngoài?
Mặt hồ yên tĩnh thường che giấu nhiều thứ. Hồ thuỷ điện được tạo ra bằng cách ngăn dòng chảy, làm ngập cả những thung lũng, những khu rừng cũ. Dưới mặt nước có thể là những gốc cây, cành cây, vách đá, những chỗ sâu đột ngột.
Nước hồ ở vùng cao thường lạnh hơn bạn nghĩ, nhất là ở độ sâu và vào buổi sáng. Rơi xuống nước lạnh bất ngờ, cơ thể có thể bị sốc, thở gấp, cơ bắp tê cứng, ngay cả người bơi giỏi cũng khó xoay xở.
Thời tiết ở vùng cao đổi rất nhanh. Buổi sáng trời trong, gió lặng, buổi chiều có thể nổi gió mạnh, mây kéo đến, mưa giông. Trên hồ rộng, gió tạo sóng khá lớn, thuyền nhỏ có thể bị lật.
Những điều này không có nghĩa là không nên chơi với nước. Chỉ là cần tôn trọng nước, chuẩn bị đúng cách.
Áo phao: không có ngoại lệ
Nguyên tắc đơn giản nhất và quan trọng nhất: mặc áo phao mỗi khi lên thuyền, chèo kayak hay ra hồ bằng bất kỳ phương tiện nào. Không phải để trên thuyền, mà mặc trên người, cài khoá đầy đủ.
Nhiều người bơi giỏi nghĩ không cần áo phao. Nhưng tai nạn trên nước thường xảy ra bất ngờ: thuyền lật, bị va vào đầu, bị chuột rút, bị sốc nước lạnh. Những lúc đó, khả năng bơi giỏi không còn giúp được bao nhiêu, còn áo phao thì có.
Chọn áo phao vừa với người mặc, nhất là với trẻ em. Áo quá rộng có thể tuột ra khi rơi xuống nước. Kiểm tra áo phao định kỳ, thay khi đã cũ, rách, hay khoá hỏng.
Nếu làm farmstay có cho khách chèo thuyền, áo phao là điều bắt buộc, không thương lượng. Khách không chịu mặc thì không cho xuống thuyền, dù khách có không vui.
Đọc thời tiết và biết khi nào nên quay vào
Giờ mình nói về thời tiết. Trước khi ra hồ, hãy xem dự báo thời tiết, và nhìn trời. Hỏi người địa phương giờ nào trong ngày gió hay nổi. Ở nhiều hồ vùng cao, buổi sáng sớm thường lặng gió nhất, buổi chiều gió mạnh hơn.
Khi đang trên hồ mà thấy gió nổi lên, mặt nước gợn sóng mạnh, mây đen kéo tới, hãy quay vào bờ ngay, đừng chờ. Sóng và gió lên rất nhanh, và chèo ngược gió trên hồ rộng rất mệt.
Khi có sấm sét, hãy rời khỏi mặt nước ngay lập tức. Mặt hồ rộng không có chỗ trú, và người trên thuyền là điểm cao nhất.
Đừng đi quá xa bờ, nhất là với thuyền nhỏ, kayak. Giữ khoảng cách mà bạn có thể chèo vào bờ nhanh nếu thời tiết xấu.
Bơi lội: chọn chỗ, chọn giờ, không bơi một mình
Bơi ở hồ khác hẳn bơi ở bể. Không có vạch, không có thành bể, không có người cứu hộ. Đáy hồ không rõ, có thể sâu đột ngột, có thể có cành cây, rong rêu.
Hãy hỏi người địa phương chỗ nào bơi được, chỗ nào không. Chọn chỗ có bờ thoải, đáy rõ, không có dòng chảy, không có cây ngập. Không bơi ở gần cửa xả, gần đập, gần những nơi có dòng chảy mạnh.
Không bao giờ bơi một mình. Luôn có người trên bờ theo dõi, biết bơi, có phao cứu sinh hay dây để ném. Không bơi khi đã uống rượu bia, khi quá no hay quá mệt, khi trời sắp tối.
Một anh làm nghề huấn luyện bơi kể, anh bơi giỏi nhưng lần đầu bơi ở hồ vùng cao, anh bị chuột rút vì nước lạnh chỉ sau vài phút. May có bạn đi cùng. Anh bảo từ đó anh không bao giờ xuống hồ mà không có người bên cạnh.
Trẻ nhỏ, khách và khi có người gặp nạn
Với trẻ nhỏ, hồ là nơi nguy hiểm nhất quanh nhà. Đuối nước ở trẻ em có thể xảy ra rất nhanh và rất im lặng, không có tiếng kêu cứu như trong phim. Trẻ không được ra gần nước khi không có người lớn trông, và người lớn trông thì không làm việc khác, không nhìn điện thoại.
Cho trẻ học bơi và học an toàn dưới nước càng sớm càng tốt. Nhưng biết bơi không có nghĩa là an toàn, trẻ vẫn cần áo phao và người lớn trông.
Nếu có người gặp nạn, hãy kêu gọi người giúp, ném phao hay vật nổi, đưa sào hay dây. Không nhảy xuống cứu nếu bạn không được huấn luyện cứu đuối, vì người đang hoảng loạn có thể kéo cả bạn xuống. Học sơ cứu, đặc biệt là cách hô hấp nhân tạo, là điều nên làm với ai sống ven nước.
Hồ mang đến cho người sống cạnh nó rất nhiều niềm vui. Và niềm vui đó chỉ trọn vẹn khi mọi người đều trở về bờ an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Bơi giỏi có cần mặc áo phao khi đi thuyền không?
Có. Tai nạn trên nước thường bất ngờ như lật thuyền, va đầu, chuột rút, sốc nước lạnh, và lúc đó khả năng bơi không còn giúp nhiều. Áo phao cài khoá đầy đủ là điều bắt buộc.
Nước hồ vùng cao có lạnh không?
Thường lạnh hơn nhiều người nghĩ, nhất là ở chỗ sâu và buổi sáng. Rơi xuống nước lạnh đột ngột có thể gây sốc và chuột rút.
Giờ nào an toàn nhất để chèo thuyền trên hồ?
Ở nhiều hồ vùng cao, sáng sớm thường lặng gió nhất. Hãy hỏi người địa phương và xem dự báo thời tiết trước khi đi, và quay vào ngay khi gió nổi.
Trẻ em sống gần hồ cần được dạy gì?
Học bơi và học an toàn dưới nước, không ra gần nước một mình, luôn mặc áo phao khi lên thuyền. Người lớn trông trẻ gần nước phải tập trung hoàn toàn.
Thấy người đuối nước nên làm gì?
Kêu gọi người giúp, ném phao hay vật nổi, đưa sào hay dây cho người gặp nạn bám. Không nhảy xuống nếu không được huấn luyện cứu đuối, và gọi cấp cứu ngay.
