Với nhiều người, tháng khó nhất của năm đầu không phải tháng đầu tiên, mà là quãng từ tháng thứ ba đến tháng thứ sáu, khi hào hứng ban đầu đã nhạt, việc gì cũng chưa thành, và mùa mưa hay mùa lạnh đầu tiên ập đến. Biết trước quãng trũng này sẽ tới giúp bạn đi qua nó mà không vội kết luận rằng mình đã chọn sai.
Chào bạn, đây là Nhà Khai Phá. Mình đã nghe rất nhiều câu chuyện năm đầu, và điều lạ là chúng giống nhau đến bất ngờ, dù người kể ở vùng hồ hay vùng đồi, làm vườn hay làm farmstay. Tập này mình vẽ lại hình dạng chung đó, để bạn nhận ra mình đang ở đâu trên con đường.
Những tuần đầu: giai đoạn trăng mật
Những tuần đầu trên đất mới thường là những tuần hạnh phúc. Mọi thứ đều mới: buổi sáng đầu tiên thức dậy trong ngôi nhà của mình, bữa rau đầu tiên hái từ vườn, lần đầu nghe tiếng chim thay tiếng xe. Mọi khó khăn đều thấy thú vị.
Năng lượng lúc này rất cao. Bạn làm việc từ sáng tới tối không biết mệt, lên kế hoạch cho cả chục dự án, chụp ảnh gửi bạn bè mỗi ngày.
Điều cần nhớ trong giai đoạn này là đừng hứa quá nhiều với mình và với người khác. Đừng bắt đầu quá nhiều việc cùng lúc. Đừng dùng hết tiền vì đang hứng khởi. Năng lượng này sẽ không kéo dài mãi, và những gì bạn khởi động bây giờ sẽ cần được duy trì khi năng lượng đã giảm.
Hãy ghi lại cảm xúc của những tuần này. Sau này, khi mọi thứ khó khăn, đọc lại sẽ nhắc bạn vì sao mình đã đến.
Quãng trũng từ tháng thứ ba
Rồi đến một lúc, thường khoảng tháng thứ ba, thứ tư, cảm xúc bắt đầu đi xuống. Cái mới không còn mới. Những việc lặp lại hằng ngày bắt đầu thấy nặng. Những dự án bắt đầu từ tuần đầu vẫn chưa xong, có cái hỏng.
Thứ bạn nhớ từ phố bắt đầu xuất hiện: một quán ăn quen, một người bạn, sự tiện lợi của việc gọi thợ, gọi đồ ăn. Bạn bắt đầu so sánh.
Cơ thể cũng mệt. Công việc tay chân nhiều, ăn uống thất thường, ngủ không đủ trong những tuần hăng hái đã để lại dấu vết. Có người ốm vặt trong quãng này.
Đây là lúc nhiều người bắt đầu tự hỏi mình có chọn sai không. Mình muốn nói: gần như ai cũng đi qua quãng này. Nó không phải là dấu hiệu bạn chọn sai, nó là một phần của việc thích nghi.
Mùa khó đầu tiên: khi thời tiết cũng thử thách bạn
Giờ mình nói về một yếu tố làm quãng trũng sâu thêm: mùa khó đầu tiên. Tuỳ lúc bạn lên, mùa mưa, mùa lạnh hay mùa khô gay gắt đầu tiên có thể trùng đúng vào quãng tháng thứ ba đến thứ sáu.
Mùa mưa đầu tiên ở vùng đồi, như mình đã kể nhiều lần, là đường lầy, nhà ẩm, ngày ngắn, trời âm u. Mùa khô đầu tiên có thể là nước cạn, bụi đỏ, nắng gắt, nỗi lo cháy. Cả hai đều thử thách sức chịu đựng.
Nếu bạn đã chuẩn bị theo những gì mình nói ở các tập trước, về nước, về đường, về nhà, về điện, mùa khó sẽ nhẹ hơn. Nhưng dù chuẩn bị tốt đến đâu, mùa khó đầu tiên vẫn khó, vì bạn chưa từng trải qua nó ở đây.
Một chị làm nghề dược kể, mùa mưa đầu tiên chị gần như không ra khỏi nhà suốt ba tuần. Chị bảo đó là những ngày chị nghĩ nhiều nhất tới chuyện quay về. Rồi mùa khô tới, nắng lên, và chị quên luôn mình đã từng nghĩ vậy.
Đi qua quãng trũng thế nào?
Điều đầu tiên là gọi tên nó. Nói với mình và với người thân: mình đang ở quãng trũng, đây là chuyện bình thường. Chỉ việc gọi tên đã giúp nhẹ đi một phần.
Giảm tải. Đừng cố làm mọi thứ cùng lúc. Chọn vài việc quan trọng nhất, tạm gác những việc khác. Cho phép mình nghỉ ngơi, ngủ đủ, ăn uống tử tế.
Tìm những niềm vui nhỏ. Một bữa cơm ngon với hàng xóm, một buổi sáng nắng đẹp ngồi uống trà, một cây mới ra hoa. Ghi lại những niềm vui này, dù nhỏ.
Kết nối với người khác, như mình đã nói ở tập về cô đơn. Gọi cho bạn cũ, ghé thăm người quen trong vùng, nói chuyện với những người đã đi qua năm đầu trước bạn. Nghe họ kể quãng trũng của họ sẽ giúp bạn thấy mình không đơn độc.
Đừng quyết định lớn khi đang ở đáy
Lời khuyên quan trọng nhất của tập này: đừng đưa ra quyết định lớn khi đang ở đáy quãng trũng. Đừng bán đất, đừng đổ thêm một khoản đầu tư lớn, đừng quyết định quay về phố trong những tuần tồi tệ nhất.
Quyết định đưa ra lúc đang mệt, đang buồn thường là quyết định để thoát khỏi cảm giác đó, chứ không phải quyết định tốt nhất cho cuộc sống. Hãy chờ qua mùa khó, chờ năng lượng trở lại một chút, rồi mới nhìn lại.
Nếu sau khi đi qua quãng trũng, sau một vòng năm, bạn vẫn thấy nơi này không hợp, thì đó là một quyết định đáng được cân nhắc nghiêm túc. Mình sẽ nói về chuyện đó ở tập về bỏ cuộc hay ở lại.
Nhiều người đi qua năm đầu kể lại, sau quãng trũng là một giai đoạn bình yên hơn, không còn hào hứng như trăng mật nhưng sâu hơn, vững hơn. Đó là lúc vùng đất bắt đầu thật sự thành nhà.
Câu hỏi thường gặp
Năm đầu lên vùng cao thấy chán có bình thường không?
Rất bình thường. Nhiều người trải qua quãng trũng từ khoảng tháng thứ ba, khi hào hứng ban đầu đã nhạt và việc chưa thành. Quãng này thường qua đi.
Làm sao biết mình đang ở quãng trũng hay thật sự không hợp?
Quãng trũng thường đến sau giai đoạn hào hứng và nhẹ đi khi qua mùa khó. Nếu sau một vòng năm vẫn thấy không hợp thì đó là tín hiệu đáng cân nhắc.
Có nên quay về phố khi năm đầu quá khó?
Đừng quyết định lớn khi đang ở đáy quãng trũng. Hãy chờ qua mùa khó, nghỉ ngơi, nói chuyện với người đã đi trước, rồi mới nhìn lại.
Nên chuyển lên vùng cao vào mùa nào để năm đầu dễ hơn?
Nhiều người chọn lên vào đầu mùa khô để có thời gian ổn định nhà, nước, đường trước khi mùa mưa đến. Nhưng dù lên mùa nào, mùa khó đầu tiên vẫn sẽ thử thách bạn.
Làm gì để năm đầu đỡ kiệt sức?
Đừng bắt đầu quá nhiều việc cùng lúc, giữ tiền dự phòng, ngủ đủ, ăn uống tử tế, và cho phép mình nghỉ. Năm đầu là năm học, không phải năm phải hoàn thành mọi thứ.
