Năm thứ hai là lúc hào hứng ban đầu đã qua, những việc lặp lại thay cho những việc mới, và bạn bắt đầu thấy rõ mình thật sự thích và không thích điều gì ở nơi này. Đó không phải là mất lửa, mà là lúc chuyển từ đam mê sang gắn bó: sửa những gì năm đầu làm sai, bỏ bớt những việc không hợp, và đào sâu vào vài điều mình thật sự yêu.
Xin chào, Nhà Khai Phá đây. Năm đầu có nhiều câu chuyện để kể, năm thứ hai thì ít ai kể. Không có ngôi nhà đầu tiên, không có bữa rau đầu tiên, không có mùa mưa đầu tiên. Nhưng với nhiều người, năm thứ hai mới là năm quyết định họ ở lại hay không.
Khi những điều mới trở thành việc thường ngày
Năm đầu, mọi thứ là lần đầu. Năm thứ hai, mọi thứ là lần thứ hai. Mùa mưa thứ hai không còn là thử thách thú vị, nó chỉ là mùa mưa. Việc làm cỏ, tưới cây, sửa rãnh không còn là trải nghiệm mới, nó là công việc.
Nhiều người thấy hụt hẫng. Họ nhớ cảm giác háo hức của năm đầu, và tự hỏi phải chăng mình đã hết yêu nơi này. Bạn bè ở phố cũng ít hỏi han hơn, vì câu chuyện của bạn không còn mới.
Nhưng thật ra, đây là một dấu hiệu tốt. Nó có nghĩa là vùng đất đã thành nhà. Ở nhà, không ai háo hức mỗi sáng. Người ta chỉ sống, và sống tốt.
Câu hỏi của năm thứ hai không phải là làm sao để háo hức lại, mà là làm sao để cuộc sống thường ngày ở đây là cuộc sống mình muốn.
Sửa những gì năm đầu làm sai
Năm thứ hai có một lợi thế lớn: bạn đã có một năm kinh nghiệm. Bạn biết mình đã làm sai những gì. Chỗ đặt vườn không đủ nắng. Đường nước chảy qua sân. Cửa sổ quay hướng gió lạnh. Cây trồng quá gần nhà.
Hãy dành đầu năm thứ hai để lập danh sách những điều cần sửa, dựa trên ghi chép năm đầu, như mình đã khuyên ở nhiều tập. Chọn những điều quan trọng nhất và sửa dần.
Sửa sai không phải là thất bại. Người sống lâu ở vùng cao nào cũng có một danh sách dài những lần sửa sai. Đó là cách họ học vùng đất.
Một chị làm nghề thiết kế kể, năm thứ hai chị dời cả vườn rau sang phía bên kia nhà, nơi năm đầu chị không để ý là đón nắng sáng tốt hơn. Rau năm đó tốt gấp mấy lần. Chị bảo năm thứ hai là năm chị bắt đầu làm đúng.
Bỏ bớt những việc không hợp
Giờ mình nói về một việc khó: bỏ. Năm đầu, bạn thử rất nhiều thứ: nuôi gà, trồng đủ loại rau, làm farmstay, làm đồ thủ công, làm tình nguyện. Năm thứ hai, bạn biết thứ nào mình thích, thứ nào mình làm vì nghĩ nên làm.
Hãy thành thật với mình. Nếu nuôi gà làm bạn mệt mà không vui, có thể bỏ. Nếu đón khách làm bạn kiệt sức, có thể thu nhỏ lại. Không ai bắt bạn phải làm tất cả những gì một người ở vùng cao nên làm.
Bỏ bớt giúp bạn có thời gian và năng lượng cho những thứ thật sự quan trọng. Nhiều người kể, năm thứ hai họ làm ít việc hơn năm đầu, nhưng hạnh phúc hơn.
Cũng đừng ngại bỏ những kỳ vọng từ người khác, từ mạng xã hội, về cuộc sống vùng cao phải trông như thế nào. Cuộc sống của bạn không cần đẹp như ảnh, nó cần hợp với bạn.
Đào sâu vào vài điều mình yêu
Khi đã bỏ bớt, hãy đào sâu vào những gì còn lại. Nếu bạn yêu khu vườn, hãy học sâu hơn về đất, về cây bản địa, về cách làm vườn của người trong vùng. Nếu bạn yêu bản làng, hãy học tiếng sâu hơn, tham gia nhiều hơn vào đời sống cộng đồng.
Đào sâu mang lại một thứ niềm vui khác với háo hức năm đầu. Đó là niềm vui của sự thành thạo, của việc hiểu một điều gì đó thật kỹ. Nó lặng lẽ hơn, nhưng bền hơn.
Năm thứ hai cũng là lúc nhiều người tìm ra vai trò của mình trong cộng đồng. Người biết sửa máy, người dạy trẻ con đọc sách, người kết nối nông sản của bản với người mua ở phố. Vai trò đó làm bạn thấy mình thuộc về nơi này.
Một anh làm nghề nhiếp ảnh kể, năm đầu anh chụp mọi thứ. Năm thứ hai anh chỉ chụp một cái hồ, qua từng mùa, từng giờ. Anh bảo đó là năm anh thật sự nhìn thấy cái hồ.
Từ đam mê sang gắn bó
Có một cách nhìn mình thấy rất hay: năm đầu là đam mê, năm thứ hai là gắn bó. Đam mê cháy nhanh và sáng. Gắn bó cháy chậm và ấm.
Gắn bó không cần háo hức mỗi ngày. Nó cần những thói quen nhỏ, những mối quan hệ được vun đắp, những cái cây được chăm qua nhiều mùa. Nó là việc chọn ở lại, không phải vì mọi thứ tuyệt vời, mà vì nơi này đã thành một phần của mình.
Nếu năm thứ hai bạn thấy mình vẫn muốn ở lại, dù không còn háo hức như trước, đó là dấu hiệu mạnh mẽ rằng bạn đã chọn đúng. Nếu năm thứ hai bạn thấy mình chỉ còn ở lại vì đã lỡ đầu tư, đó là lúc cần nhìn lại, như mình sẽ nói ở tập về bỏ cuộc hay ở lại.
Vùng đất không cần bạn yêu nó như ngày đầu. Nó chỉ cần bạn ở đó, qua mùa này sang mùa khác, và dần dần, cả hai sẽ hiểu nhau.
Câu hỏi thường gặp
Năm thứ hai ở vùng cao thấy nhàm chán có bình thường không?
Rất bình thường. Khi những điều mới thành việc thường ngày, hào hứng giảm là tự nhiên. Đó thường là dấu hiệu vùng đất đã thành nhà.
Làm sao giữ động lực khi sống lâu ở vùng mới?
Bỏ bớt việc không hợp, đào sâu vào vài điều mình thật sự yêu, tìm vai trò trong cộng đồng, và đặt những mục tiêu nhỏ cho từng mùa.
Có nên thay đổi nhiều thứ ở năm thứ hai không?
Nên sửa những gì năm đầu làm sai dựa trên ghi chép và kinh nghiệm. Nhưng chọn những điều quan trọng nhất, làm dần, đừng làm lại tất cả.
Làm ít việc hơn có phải là lười không?
Không. Nhiều người năm thứ hai làm ít việc hơn nhưng hạnh phúc hơn, vì họ dành năng lượng cho những gì thật sự quan trọng với mình.
Khi nào biết mình đã thật sự gắn bó với vùng đất mới?
Khi bạn muốn ở lại dù không còn háo hức như trước, khi có những mối quan hệ và thói quen gắn với nơi này, và khi nghĩ tới việc rời đi thấy như rời nhà.
