Cha mẹ lên thăm lần đầu thường mang theo nhiều lo lắng hơn là tò mò. Hãy chọn mùa dễ chịu, đón tận nơi, chuẩn bị chỗ ngủ ấm và lối đi an toàn, cho ông bà thấy cuộc sống thật hằng ngày chứ không chỉ cảnh đẹp, và mời ông bà góp tay vào một việc nhỏ trên mảnh đất của con.
Chào bạn, đây là Nhà Khai Phá. Nhiều người lên vùng cao phải đi qua một cửa ải không liên quan đến đất hay nước: ánh mắt lo âu của cha mẹ. Học hành bao nhiêu năm, làm ở phố đàng hoàng, giờ lại lên đồi. Tập này mình nói về chuyến thăm đầu tiên, thứ có thể biến nỗi lo thành sự yên tâm.
Cha mẹ lo gì khi con lên vùng cao?
Cha mẹ thường lo những điều rất cụ thể. Con có đủ ăn không, có bệnh tật gì không, ở đó có an toàn không, cháu học hành thế nào. Và có những nỗi lo khó nói hơn: con có thất bại không, có phí bao năm học không, hàng xóm họ hàng sẽ nói gì.
Nhiều cha mẹ lớn lên trong thời mà rời quê lên phố là con đường thoát nghèo. Với họ, con từ phố về vùng quê, vùng núi nghe như đi ngược. Đó không phải là họ không hiểu, mà là họ nhìn từ trải nghiệm của thế hệ mình.
Nói chuyện qua điện thoại thường không đủ để xoá những nỗi lo đó. Ảnh đẹp trên mạng có khi còn làm cha mẹ lo thêm, nghĩ con chỉ đang chơi. Chỉ khi tận mắt thấy con sống thế nào, cha mẹ mới yên lòng.
Vì vậy chuyến thăm đầu tiên quan trọng. Nó không phải một chuyến du lịch, mà là lúc cha mẹ nhìn vào cuộc sống mới của con.
Chọn mùa và chuẩn bị chuyến đi
Hãy chọn mùa dễ chịu nhất của vùng cho chuyến thăm đầu: trời khô ráo, đường dễ đi, không quá lạnh. Ấn tượng đầu tiên nên là một ấn tượng dễ chịu. Mùa mưa, mùa lạnh sâu để dành cho những lần sau, khi cha mẹ đã quen.
Đón cha mẹ tận nơi, từ bến xe, sân bay hay nhà. Đường lên vùng cao với người lớn tuổi có thể dài và mệt, nhất là những đoạn đèo. Chuẩn bị thuốc chống say xe nếu cần, nghỉ dọc đường.
Hỏi trước về sức khoẻ của cha mẹ, thuốc đang dùng, những gì cần chú ý. Nếu cha mẹ có bệnh nền, biết trước trạm y tế và bệnh viện gần nhất, như mình đã nói ở tập về cấp cứu.
Chuẩn bị chỗ ngủ ấm, chăn đủ dày, nhà vệ sinh gần phòng ngủ, có đèn ngủ. Người lớn tuổi hay dậy đêm, và một lối đi tối, gồ ghề ở vùng cao có thể rất nguy hiểm.
Lối đi an toàn cho người lớn tuổi
Giờ mình nói về chuyện an toàn trong nhà và quanh nhà. Đất đồi nhiều dốc, bậc thềm cao, lối đi đất trơn khi sương xuống. Với người lớn tuổi, ngã là rủi ro lớn nhất.
Trước khi cha mẹ lên, hãy đi một vòng như một người già: từ chỗ đậu xe vào nhà, từ phòng ngủ ra nhà vệ sinh, từ nhà ra vườn. Chỗ nào dốc cần tay vịn, chỗ nào trơn cần rải sỏi hay lót ván, chỗ nào tối cần đèn.
Trong nhà tắm, lót thảm chống trơn, có tay vịn nếu được. Ghế ngồi vững, không quá thấp. Giường không quá cao.
Một anh làm nghề cơ khí kể, trước khi mẹ lên, anh làm một cái tay vịn tre dọc lối dốc từ nhà ra vườn. Mẹ anh đi vịn tay vịn đó mỗi sáng ra xem vườn rau, và về quê kể với cả họ rằng con trai làm cho bà cái tay vịn. Anh bảo đó là lần đầu anh thấy mẹ tự hào về quyết định của anh.
Cho ông bà thấy cuộc sống thật
Có một cám dỗ là biến chuyến thăm thành một chuyến du lịch đẹp: đưa cha mẹ đi ngắm cảnh, ăn nhà hàng, tránh những góc khó khăn. Nhưng điều cha mẹ cần thấy là cuộc sống thật hằng ngày của con.
Cho cha mẹ thấy một ngày bình thường: sáng ra vườn, trưa nấu cơm, chiều làm việc, tối ngồi hiên. Cho cha mẹ gặp hàng xóm, gặp những người con đã làm quen. Cho cha mẹ thấy con có bạn, có người giúp đỡ, không đơn độc.
Nói thật với cha mẹ về những khó khăn và cách con đang xoay xở. Cha mẹ thường yên tâm hơn khi thấy con biết rõ khó khăn và có kế hoạch, hơn là khi nghe con nói mọi thứ đều ổn.
Nếu con đang có nguồn thu nhập, hãy để cha mẹ biết một cách đơn giản. Nỗi lo lớn nhất của nhiều cha mẹ là con không có gì để sống.
Mời ông bà góp tay vào mảnh đất của con
Một điều rất đẹp mà nhiều gia đình làm là mời ông bà góp một tay vào mảnh đất. Trồng một cái cây, như mình đã nói ở tập về cây ăn trái. Dạy con cháu một món ăn quê. Chỉ cách làm luống, cách ủ dưa, cách giữ hạt giống. Ông bà có cả một kho kinh nghiệm, và họ muốn được trao lại.
Khi ông bà góp tay, mảnh đất không còn là giấc mơ lạ lùng của con nữa, mà thành một phần của gia đình. Lần sau lên, ông bà sẽ hỏi cây mình trồng lớn chưa.
Hỏi ý kiến ông bà về những việc con đang làm. Có khi lời khuyên không hợp, nhưng việc được hỏi ý kiến làm ông bà thấy mình được tôn trọng.
Và hãy để ông bà về với một món quà từ đất: rau vườn, trái cây, một hũ mật ong của vùng. Món quà đó đi về quê, được khoe với họ hàng, và nói thay con rằng con đang sống tốt.
Câu hỏi thường gặp
Nên đưa bố mẹ lên thăm vào mùa nào?
Nên chọn mùa khô ráo, đường dễ đi, không quá lạnh cho chuyến đầu tiên. Những mùa khó hơn có thể để dành cho những lần sau khi bố mẹ đã quen.
Bố mẹ phản đối chuyện lên vùng cao thì làm sao?
Lắng nghe nỗi lo của bố mẹ, nói thật về kế hoạch và cách xoay xở, và mời bố mẹ lên thăm tận nơi. Thấy tận mắt thường giúp bố mẹ yên tâm hơn mọi lời giải thích.
Người lớn tuổi ở vùng cao cần chú ý gì?
Tránh ngã trên lối dốc và nền trơn, giữ ấm vào ban đêm, dự trữ thuốc đang dùng, và biết trạm y tế, bệnh viện gần nhất. Đường đèo dài cũng có thể làm người lớn tuổi mệt.
Có nên đưa bố mẹ lên sống cùng lâu dài không?
Tuỳ sức khoẻ và mong muốn của bố mẹ. Cần cân nhắc khoảng cách tới bệnh viện, khả năng đi lại trên đất dốc và việc bố mẹ có bạn bè, hoạt động ở nơi mới.
Làm sao để bố mẹ bớt lo khi ở xa?
Gọi điện đều đặn, kể cả chuyện vui lẫn chuyện khó và cách mình giải quyết, gửi ảnh cuộc sống hằng ngày, và mời bố mẹ lên thăm vào những dịp phù hợp.
